شبكه بهداشت و درمان تويسركان
صفحه اصلي |معرفي شهرستان |رسالت |نقشه سایت |دورنما|خط مشي كيفيت |لينك هاي مفيد |ديدني هاي شهرستان |تماس با ما
تقویم

وجه تسميه تويسرکان

توي بر وزن موي از شهر هاي باستاني ايران و در دامنه جنوبي کوه الوند واقع شده است چون در ساير نقات ايران محلهايي به نام توي وجود دارد در هر کجا چنين محلي باشد به نام نزديکترين نقط? آنجا خوانده مي شود و اين توي چون در يک فرسنگي سرکان است به تويسرکان مشهور شده است.

توصيفات تويسرکان

تويسرکان سرزميني است محصور بين دره هاي سر سبز و با صفا و با چشمه هاي جوشان و هواي دلپذير درختان ستبر گردکان کهنسال دير پاي که از وجود مير رضي الدين آرتيماني، حبقوق نبي، امارت مسعودي و اقتداري و کاروانسراي شاه عباسي فرسفج و کوه خان گرمز و ده ها ابنيه تاريخي فرهنگي در دامن خود، به خود مي بالد. {بهشت غرب ايران سر سبز فلک آسا} ديرينه دياري است در دامنه جنوبي الوند کوه با قدمتي هم پايه لاله هاي سرخ طبيعت زيبا. تويسرکان خلوتگاه عاشقان صافي ضمير و جولانگاه مردمان دلير خفده در دامنه الوند دلبند از گذشته هاي دور است.

توي سرکان، کان معرفت و حق پرستي است کنز ايثار و اخلاق حميده جلوگاه آيا ت حق تعالاست.

تويسرکان اقليم صنايع مسظرفه همچون منبت،اوروسي، جاجيم، قالي و قاليچه و شاعران و خطاطان خوشنوس زيبا کلام است.

سپاس و ستايش خداي بي همتا را که اين خطه زيبا را با مواجب طبيعي دل گشاه آراسته تا بهشت غرب مسماي نام شهر تويسرکان باشد.

هر سر زميني به فرزندان خويش مي بالد، تويسرکان نيز علاوه بر پرورش لاله هاي خونين بال، شاهدان خجسته خصالي را از پستان پر مهر خويش شير داده که نام ناميشان زينت بخش تذکره هاي بلند آوازه علم و ادب همچون: اردشير هرمز = مير رضي الدين آرتيماني= مجنون و مايل و پارساي تويسرکاني است.

در شيب دلنواز جنوبيس الوند کوه، شهري از گذشته هاي بس دور با مردمي صادق و صميمي دامان گشوده، که علاوه بر طبيعت بکر و زيبا، پرورش استعداد هاي نهفته مردمانش در پهنه علم  و هنر زبانزد خاص و عام مي باشد. تويسرکان جايگاه مردمان عارف و حق جو و مهد پرورش علم و ادب بوده هست چنانکه رضي الدين آرتيماني صاحب عالي ترين ساقي نام? پارسي در اين خطه دلگشاه نشو و نما يافته و در اين خاک پاک آتشگون ارميده است.

تويسرکان کان مهرو کنز حجت است، سرزميني باستاني که در گذر روزگاه حوادث تلخ و شيرين بسيار ديده و سر افزار از اهميت فرزندان برومند خويش بر بلنداي  تاريخ ايران زمين ايستاده است و بيرق دودمان گذشته را همچنان با غرور در اهتراز نگه داشته است.

سپاس و ستايش خداي بي همتا را که تويسرکان را بخاطر جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي اش زينت بخش استان همدان قرار داد.

کوه خان گرمز

کوه خان گرمز با ارتفاع نزديک به 2888 متر از سطح دريا بعد از کوه الوند و قله لشکر دره ملاير سومين قله مرتفع استان همدان به حساب مي آيد. موقعيت و جذابيت کوه خان گرمز از نظر گردشگري هم در تابستان و هم در زمستان از پتانسيل بالايي برخوردار است.

ارتفاعات اين کوه زيستگاه گونه هاي متععدي از پرندگان و جانوراني همچون قوچ و ميش ، کل و بز و کبک است. در اين کوه با شکوه حدود نج غار طبيعي وجود دارد که گويي خداوند طبيعت، زيبايي هاي گردشگري را در اين کوه فراهم نموده. از اين کوه چشمه هاي متعددي جاري است که آبشخور حيات وحش  نيز مي باشد و مازاد آب آن به رودخانه قلقل رود مي ريزد. کوه خان گرمز داراي قله اي مخروطي شکل است چون از سمت شمال و شرق دامنه کوه پر شيب و صخره هاي ستبر دارد صعود به آن ممکن نيست و تنها از طرف غرب و جنوب دسترسي به اين کوه به سهولت انجام پذير است.

وجه تسميه کوه خان گرمز مشخص نيست، اين کوه از چه زماني به خان گرمز شهرت  پيدا کرده است، اما واژه "گرمز" در زبان ترکي به معناي نديدين مي باشد.

گرچه اين کوه در حال حاضر تحت حفاظت محيط زيست مي باشد اما ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري به سهم خود مي کوشد و تلاش مي کند تا پس از استاندارد سازي جاده هاي مواصلاتي، اين منطقه را به عنوان گردشگري معرفي نمايد.

پوشش گياهي خان گرمز

پوشش گياهي خان گرمز نيز از گونه هاي متنوع گياهي تشکيل شده است که به خصوص پس از حفاظتهاي چندين ساله محيط زيست  از انواع گونه هاي داراي ارزش غذايي بالا و خوش خوراک جهت تغذيه دام ها مانند بروموس، فستوکا و ... گياهان درختچه اي مانند نسترن وحشي بادامک ،زرشک و ... نيز در آنجا رويش دارد.

در قسمت بالاي کوه خانگرمرز قسمتي وجود دارد که حدود 200 هکتار وسعت داشته و علاوه بر چشم اندازي زيبا و دلفريب در فصل بهار پوشيده از گياهان داردوي بسيار کمياب نيز مي باشد و در گذشته محل اقامت موقت  اهالي در فصل بهار بوده است.

روستاهايي در اطراف اين کوه سرافراز هر کدام با ديدني هاي خويش خاموش و هنر نماي سالهاست که چشم انتظار زيبا بينان و زيبا جويان در هر فصل خويش آرايي و جلوه نمايي مي کند .

چشمه سراب و دره بيد روستاي کنجوران ، دره هاي کند و پونه، زرشک کوچک و زرشک بزرگ و چشمه دار توت تقي آباد، چشمه کمره سازيان ، گاو ميش دره، خرس دره، و مرقد سيد يحيي مشعشعي که براي اهالي منطقه بسيار مورد احترام مي باشد در قلقل، دره هاي بزرگ  و کوچک سوتلق دره خنجر بيگ و دره تخت در گنبله، دره هيلاق چشمه دروغه در قلي لاله همه و همه گوشه هاي گمشده اي از بهشت به نظر  مي رسند که تنها با گذراندن چندين چندين ساعت در آنها و استفاده از مواهب خداداي آن مي توان لذت گذراندن اوقات فراغت در آنها را درک نمود.

هرچند در اين اين ميان ديدن روستاي قلعه سفيد علي رقم قدمت ديرينه اش سالهاست از سکنه خالي مي باشد، بي مهري زمانه را گوش زد مي نمايد ليکن ديده لاله هاي سفيد که در اين منطقه تنها در اين کوه يافت مي شود به راستي خستگي از تن هر کوهنوردي را در نزديکي هاي قله از تن او ميزدايد.

کمر بسته(ابوالمحجن ثقفي)

بر اساس کتاب معروف مرآت البلدان نوشته اعتماد السلطنه و گنج دانش اثر محمد تقي حکيم ابوالمحجن ثقفي يکي از سرداران سپاه اسلام بوده که ابتدا در جبهه کفار عليه سپاهييان اسلام مي جنگيده ولي در سال نهم هجري خود و قبيله اش به اسلام گرويده اند. او در جريان آخرين جنگ اعراب با ايران معروف به جنگ نهاوند به عنوان يکي از سرداران سپاه اسلام حضور داشته که پس از مجروح شدن در حاشيه ي رود سرکان در کنار دره سر سبز و با صفا دفن مي شود که در محل به پير کمر بسته شهرت دارد. تا قبل از انتشار کتاب مرآت البلدان هيچ کس به هويت قبر ابوالمحجن پي نبرده بود و حتي در بعضي از کتب قديمي که متکي به هيچ منبعي  نبودند مدفن ابوالمحجن را آذربايجان يا گرگان قلمداد کرده اند. ولي مولف کتاب مذکور که از مولفين و محققين بزرگ است به صراحت از روي نام کمر بسته صاحب قبر را ابوالمحجن مي نامند. در جنگ قادسيه در حالي که لشکريان سپاه اسلام در حال شکست مي باشد ابوالمحجن که در حبس به سر مي برد از فراز ايوان ندامتگاه جنگ را نظاره مي کند پيغامي براي زوج سعدوقاص مي فرستدکه اگر مرا موقتا رها کني و اگر اسب و سلاح کافي در اختيار من بگذاري به جهاد مي روم. زوج سعد قول او را قبول مي کند و رهايش مي سازد ، ابوالمحجن نيز بي درنگ به ميدان آمده و به لشکريان حمله مي نمايد همسر سعدوقاص که به علت جراحت قادر نبود در جنگ شرکت کند روي تپه کوچکي نشسته بود و از دور جنگ را نظاره مي کرد شاهد رشادت هاي اين سوار ناشناس بود خيلي تعجب    مي کند که اين سوار جسور کيست که اين چنين مردانه  مي جنگد پس از شنيدن ماجرا متوجه مي شود که ايشان (ابوالمحجن) بوده است.

وجه تسميه کمربسته

وجه تسميه کمر بسته ناشي از آيين کمر بستن فتييان توسط امير المومنين در طول تاريخ بوده است در زور خانه در فرازي مرشد بجاي استفاده از عدد 17 از يکصد و هفده کمر بسته مولا ياد مي کند که ابوالمحجن نيز يکي از اين يکصد و هفده نفر مي باشد. سلطاني در فتووت نامه خود مي نويسد: فتييان در هر کجا که بودند سلسله خود را به يک تن  از اصحاب امام علي (ع) مي پيوستند و مي گفتند هر يک از ايشان که آن امام به دست خود ميان ايشان را بسته است مامور ترويج و گسترش اين آيين در ناحيه اي شدند سلمان فارسي مامور مداين، ابوالمحجن ثقفي مامور يمن، داود مصري مامور مصر، سهيل رومي مامور روم، به همين جهت در هر سرزميني سلسله نصب خود را به يک تن از ايشان مي رسانيدند مردم ماوراالنهر و خراسان و طبرستان و عراق عجم و عراق عرب به سلمان ، مردم مصر و اسکندريه و حلب و توابع  به داود مصري، مردم روم و مغرب و برخي از نواحي آذربايجان به سهيل رومي ، مردم يمن و عدن و هرمز هندوستان تا سرحد چين به ابوالمحجن ثقفي.

حبقوق نبي عليه السلام

حبقوق نبي از انبياء دوازده گانه بني اسرائيل و از نسل حضرت موسي (ع) است. نام وي در کتاب تورات عهد عتيق ذکر شده است.

ايشان داراي شان و مقام مذهبي خاصي نزد پيروان دين يهود مي باشد و براي مسلمانان نيز بسيار قابل احترام است.

واژه حبقوق در زبان عبري به معناي در آغوش گرفته شده مي باشد. پدر ايشان يشوعالويت و مادرش شوناميت نام داشته است کتاب وي به نام سفر سي و پنجم از اسفار عتيق در اوج فصاحت و بلاغت در ادبيات عبراني به نگارش در آمده است.

هنگامي که بخت النصر بيت المقدس را به تصرف در آورد ايشان با عده زيادي از يهوديان از جمله برادرش دانيال نبي (ع) به اسارت سپاهيان بخت النصر در آمدند و به بابل انتقال داده شدند. تا اين که در سال 538 قبل از ميلاد کورش هخامنشي بابل را فتح نمود و طي فرماني دستور آزادي کليه ي اسرا و زندانيان بني اسرائيل را صادر و آنان را به مهاجرت به بيت المقدس تشويق نمود. آن حضرت هم پس از آزادي به اتفاق     عده اي از پيروان خويش به ايران مهاجرت فرمود و در تويسرکان آن روز سکونت گزيدند و پس از رحلت نيز در همين مکان مدفون گرديد.

آرامگاه حيقوق نبي (ع) از بناهاي تاريخي ايران مربوط به دوره ي سلجوقيان است اين بنا از فاصل? دور مانند يک برج مدور با سقفي مخروطي شکلبه نظر مي رسد. و داراي بدن? هشت سطحي است.اساس بنا بدين شکل است که 8 ترکه ي آجري در آن ساخته شده که ستون هاي اصلي بنا را تشکيل مي دهد و در نتيجه بنا به صورت سطوح 8 گانه به نظر مي رسد.

روي ديوارهاي خارجي با طاقنماها و کاشيکاري هاي متعدد مزين شده است که در عين سادگي و زيبايي داراي برخي خطوط و نقوش جالب و ستاره هاي شش ضلعي است که به ستاره اي داود، سنبل دين يهود معروف مي باشد. تزئينات آجري اين بنا از فاصله ي نه چندان دور مانند ليوان پايه دار جلب  توجه مي کنند که به فواصل يکسان در گرداگرد بنا نقش بسته است. در قسمت انتهايي پيشاني بنا چندين کنگره آجري برجسته مثلث شکل جلب توجه مي کند.

ارتفاع بنا از سطح زمين 12 متر مي باشد. نماي بيروني آرامگاه از 16 ترکه ستون مانند تشکيل شده که با سطح قوسي و نيم دايره به طرز جالبي متصل به هم ساخته شده اند. زيرا به علت مستط دير شکل بودن، ديواره هاي جانبي آن در مقابل طوفان و زلزله بسيار مقاوم مي باشد به همين جهت مقاومت اين چنين ابنيه در مقابل عوامل نامساعد طبيعي فوق العاده زاد است بي جهت نيست که بناي آجري مقبره حبقوق نبي (ع) بيش از 900 سال در مقابل اين عوامل مقاومت کرده و همچنان سالم و پا بر جا مانده است. سقف مقبره از داخل در ارتفاع 7 متري به شکل سقف گنبدي و با انحنا  و تحدب کم ساخته شده است.

اين بناي تاريخي در فهرست آثار ملي کشور در مورخ 8/2/1353 به شماره ي 969 به ثبت رسيده است. خالي از لطف نيست بدانيم در کاوشي که توسط کارشناسان سازمان ميراث فرهنگي استان در مورخ 1/6/1369 به سر پرستي رئيس هيئت باستان شناسي وقت، جناب آقاي حبيب اله رشيد بيگي به عمل آمده، با بخشهايي از حصار يک قلعه وسيع برخورد شد که اين حصار به صورت مستقل بوده و داراي چهار برج مدور در چهار گوشه خود مي باشد دورازه ي بنا در وسط ضلع شمال غربي واقع است و بر خلاف برجها و ديوار ها که کلاً از سنگ و چينه و خشت درست شده اند، از آجر هاي سفالي مربع شکل با اضلاع 2 و ضخامت 5 سانتيمتر ساخته شده است. براي هر يک از چهار برج مدور، يک در ورودي تعبيه گرديده که از بخش داخلي حصار را به درون برجها راه دارد. پله هاي درون برجها به صورت حلزوني تا انتهاي برج امتداد دارد. در بخش داخلي ضلع ورودي حصار آثار و بقاياي چند اتاقک به چشم مي خورد و از درون اتاقک ها تعدادي اشياء نقشدار و ساده به دست آمده است. هيئت باستان شناسي در جريان اين کاوشها به تعدادي از قبور برخورد کرد که مردگان در آنها به صورت طاق باز و شرقي غربي دفن شده اند گر چه کاوش در تمام محوطه اراضي مقبره ي حبقوق(ع) انجام نشد ام به سهم خود مي کوشيم ادامه ي جستجو ها در اين محوطه انجام پذيرد تا شايد به نکات مهم و قابل توجهي در زمينه ي بنا و تاريخ آن بدست آيد.

کاروانسراي شاه عباسي فرسفج

بناي تاريخي فرهنگي کاروانسراي شاه عباسي فرسفج در 15 کيلومتري مسير تويسرکان اسدآباد و کرمانشاه و در کنار شهر فرسفج احداث گرديده اين کاروانسرا که عمدتا به خاطر امنيت تجارت و استراحتگاه مسافرين و کاروانها يي که به قصد تجارت، سياحت و زيارت از عتبات عاليات سفر مي کردند ساخته شده است کاروانسرا در سالهاي 1038 تا 1065 به سبک معماري دوره صفويه با پلاني تقريبا مستطيل شکل و مساحت 4000 متر مربع ساخته شده است اين بنا با کوشش ميراث فرهنگي از سال 1370 در حال مرمت و احيا مي باشد اين اثر ارزشمند به شماره 1970 در سال 1376 به ثبت آثار ملي رسيده است همزمان با ساخت بنا قناتي در کنار اين بنا حفر گرديد که  آب شرب مسافرين را تامين مي نموده شايان ياد آوريست که شاه عباس صفوي 999 کاروانسرا در مسير عتبات عاليات بنا نموده است.

مسجد زرهان

مسجد زرهان با ستونهاي آجري و طاقنما هاي ضربي و سقفهاي گنبدي در کنار حمام زرهان و در محله اي به همين نام جنب امام زاده اسمائيل احداث گرديده باني اين مجموعه با شکوه استاد عنايت جد خاندان ناظمي مي باشد که در حدود 200 سال پيش مقارن با حکومت قاجاريه احداث گرديده است در حدود نيم قرن پيش استاد کريم رهبر قسمتي در ضلع شرقي اين بنا متناسب با بافت معماري اين بنا احداث نموده است که به نوع خود ذهن هر گردشگري را به خود معطوف مي دارد اين مجموعه داراي قناتي اختصاصي از گذشته هاي دور بوده و در حال حاضر جاري مي باشد اين بنا به کوشش ميراث فرهنگي در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده و در سال 1386 توسط اداره ميراث فرهنگي مرمت و احيا گرديده است.

مسجد و چنار باغوار

درختي 2000 ساله در کنار مسجدي از اواخر دوره زنديه از ديگر جاذبه هاي گردشگري شهرستان تويسرکان است. مسجد باغوار از مساجد قديمي و نزديک به 200 سال قدمت دارد اين مسجد با شکوه از حيث سبک بنا و کيفيت ساختماني به مانند مساجد دوره صفويه است. مسجد باغوار  با ستون هاي سنگي و طاق هاي ضربي و سقف هاي گنبدي در کنار بازار سر پوشيده ساخته شده است. باني اين اثر ارزشمند مرحوم حاج باقري، جد خانواده هاي باقري است. اين بنا داراي قناتي اختصاصي بوده که از زمان ايرانيان تا چهل سال پيش جاري بوده و در حوضي کنار مسجد، آب شرب شمال شهر تويسرکان را تامين مي نمود که در حال حاضر چشمه آن مسدود و غير قابل استفاده مي باشد. درخت کهنسالي با بيش از 2000 سال قدمت که يکي از کهنسال ترين درختان ايران است در کنار اين مسجد وجود دارد. اندازه اين درخت از سطح زمين حدود   متر و محيط آن 15 متر، که از فاصله چهار متري به دو شاخه  قطور تقسيم مي شود. متاسفانه به علت ساخت و ساز در کنار اين درخت و عدم مشروع شدن اراضي اطراف، شاخه هاي آن خشک و در سال گذشته به کوشش ميراث فرهنگي و هيئت امناي مسجد مذکور   گرديد.اين درخت در حياط مسجد و در محله اي به نام باغوار قرار دارد . وجه تسميه باغوار اين است که در گذشته هاي دور اين مکان باغ بوده و اينک اين درخت کهنسال از آن باغ به يادگار مانده است. اين دو اثر ارزشمند به کوشش سازمان ميراث فرهنگي در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.

مدرسه شيخ عليخان زنگنه

مدرسه جاي درس طلاب است                                                علم را ز هـــر دري بــاب است       

مجمعي بــهر عـلم شـده بـاني                                        مـدرســه شيــــخ عليـــــخاني      

مدرسه شيخ عليخان زنگنه (حوزه علميه) دليل محکمي است بر حقانيت اين موضوع که ديار باستاني تويسرکان از گذشته هاي دور مامن و ماواي بزرگان دين بوده تا جايي که اين سرزمين را دارالمومنين مي نامند. حوزه علميه توسط شيخ عليخان زنگنه به دستور شاه سليمان صفوي در سال 1090 هجري در تويسرکان ساخته شده است. اين مدرسه داراي حياط مستطيل شکل و پلاني چهار ايواني و يک طبقه است که گرداگرد آن تعداد 36 باب حجره متصل به هم ساخته شده و در گذشته و حال محل تحصيل طلاب علوم ديني بوده و در مرکز شهر تويسرکان کنار بازار سرپوشيده ساخته شده است . در بالاي درب ورودي اين حوزه ملاحظه مي شود نام خداوند تبارك و تعالي و اسامي پنج تن ( ع ) به طرز جالب توجهي با استفاده از كاشيكاري هاي سفيد درج شده است كليه قسمت هاي بنا از آجر و تمامي سقف ها با طاق ضربي ساخته شده كه از استحكام فوق العاده اي برخوردار است .

اين مدرسه داراي مسجدي است كه در وسط جبهه جنوبي واقع شده است و قرينه همين مسجد در ضلع شمالي احداث گرديده كه در حال حاضر از آن به عنوان كتابخانه استفاده مي شود . در دو قسمت فوقاني نماي بيروني ايوان مسجد سه رديف كاشيكاري جلب نظر مي كند كه در بالاي آن نوشته شده است : " قال الله تعالي انما يعمرو مساجد الله من آمن باالله و اليوم الآخر " و ذيل آن يك بيت شعر به خط نستعليق ديده مي شود كه تاريخ تعمير و مرمت مدرسه را با حروف جمل بيان مي كند كه اثر طبع مرحوم حاج ابوالقاسم نوري است كه از شعراي به نام اين خطه مي باشد :

ناطق و صامت پي تاريخ تعميرش بگويد        نوري از زندان برون آورد الحق يوسفي را

كه با احتساب حروف ابجد سال 1361 هجري قمري را مقارن با 1319 شمسي سال تعمير بنا را نشان مي دهد . گر چه در جريان جنگ تحميلي بر اثر حملات هوايي رژيم متجاوز عراق در سال 1365 اين اثر تاريخي ، فرهنگي مورد بمباران هوايي قرار گرفت و تخريب گرديد اما سرانجام با تلاش و كوشش بي وقفه ميراث فرهنگي از سال 1368 تا كنون مرمت و احيا گرديده است . اين اثر مهم به شماره 1866 مورخ 21/2/76 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است . 

حمام و مسجد سرابي

    مجموعه تاريخي ، فرهنگي سرابي در كنار حمام و امامزاده سلطان ابراهيم در محله اي به نام سرابي احداث گرديد . مسجد جامع سرابي با ستون هاي آجري و طاق هاي ضربي و سقف هاي گنبدي با پلاني مربع شكل در كنار حمامي از گذشته هاي دور به طرز جالب توجهي در كنار هم ساخته شده اند چنان كه گويي هر كدام مكمل يكديگرند و جذابيت اين اثر ارزشمند را دو چندان نموده است . باني و طراح اين آثار به جاي مانده استاد سليمان مصطفايي جد خاندان مصطفايي اهل و ساكن تويسركان بوده كه از دوران قاجاريه ( حدود صد سال پيش ) به جاي مانده است . اين بناي تاريخي داراي قناتي اختصاصي بوده كه از هزاران سال پيش جاري و در حوضي كنار اين مجموعه آب شرب اهالي سرابي را تامين و مازاد آن در حمام مورد استفاده قرار مي گرفته است. اگر چه بر اثر گذشت زمان و قهر طبيعت در حدود سي و اندي سال پيش آب اين چشمه مسدود و آب لوله كشي جاي قنات جوشان را گرفته اما در حال حاضر آب اين قنات توسط شهرداري در ارتفاعات سرابي پمپاژ و از آن جهت مشروب نمودن فضاي سبز سطح شهر استفاده مي شود . اين مجموعه ارزشمند به كوشش ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است . ميراث فرهنگي با هزينه اي بالغ بر يك ميليارد و دويست ميليون ريال توانست مساجد سنتي ( مسجد جامع سرابي و مسجد زرهان ) را ساماني شايسته بخشد زيرا يكي از مسايل مهمي كه مي تواند گردشگري را موفق نگه دارد و آن را از گردشگري ديگر كشورها مانند اسپانيا ، فرانسه و آمريكا متمايز سازد گردشگري در مساجد سنتي است . براي توسعه گردشگري ابتدا بايد از ابنيه هاي تاريخي ، فرهنگي و سنتي استفاده و شروع نماييم و راه را براي ورود همه مسلمانان به كشورمان هموار سازيم چرا كه كشورها به خاطر امام رضا ( ع ) و حضرت معصومه ( س ) و صدها ابنيه تاريخي مذهبي نياز دارند به كشور ما سفر كنند . مناسب است بدانيم در گذشته هاي دور از همان ابتداي ساخت مسجد النبي تمام امور دنيوي و اخروي مسلمانان در مسجد شكل مي گرفت و مسجد محل تصميم گيري بود . اگر قرار بود در رابطه به جنگ امور فردي ، اجتماعي و سياسي مسلمانان تصميم گيري شود مسجد بهترين مكان بود . هنوز فراموش نكرده ايم استمرار انقلاب اسلامي از مساجد شكل گرفت و اگر مسجد نبود امكان نداشت انقلاب اسلامي در ايران شكل گيرد . در حال حاضر استمرار جمهوري اسلامي بستگي به آبادي مساجد دارد . . تحولي كه در جامعه ما به وجود آمد از مسجد است و به مسجد ختم مي شود . اگر بخواهيم در گردشگري موفق عمل نماييم بايد اردوهاي سياحتي و زيارتي و بازديد از مساجد كل كشور را برقرار نماييم چرا كه مسجد براي حل مشكلاتي مانند فقر ، اعتياد و فساد بهترين مكان است . بايد از اداراتي مانند بهزيستي،کميته امدادامام(ره) سازمان تربيت بدني آموزش و پرورش مدد جست تا بتوانيم ارتباط بيشتري با مساجد برقرار نماييم.

قلعه اشتران

قلعه اشترن در دويست سال پيش توسط حاج مراد خان اردلان جد بزرگ خاندان اردلان در روستاي اشتران احداث گرديده است اين بنا يکي از قلعه هاي بجاي مانده از دوران قاجاريه در شهرستان تويسرکان است قلعه به لحاظ موقعيت جغرافيايي و وسعت يکي از قلعه هاي نادر در استان همدان مي باشد.

اين قلعه در گذشته يکي از مکانهاي زيبا و مهم بوده زيرا يک هکتار زير بنا دارد که شامل ساختمان حياط بيروني و ازطرف شمال حياط بيروني و از  سمت جنوب ورودي هشتي با راهروي باريک مي باشد ساختمانهاي اندروني و بيروني شامل دو طبقه مسکوني و يک طبقه زيرزمين است که جزء طبقه اول محسوب مي شود در هر طبقه 13 اتاق تزئيني وجود دارد سر در ورودي قلعه داراي يک هشتي بسيار زيبا است که بالاي آن ساختماني شامل چند اتاق بعنوان محل نگهباني وجود دارد که از طريق راهرو به داخل حصار طويله راه پيدا مي کند در حياط اندروني قناتي وجود دارد که در حال حاضر خشک است اما نشان مي دهد که در گذشته آب شرب قعاه را تامين مي نموده است در چهار کنج اين قلعه چهار برج مدور وجود دارد که هنگام جنگ دفاع از قلعه را آسان مي نموده است اثاث بنا بدين شکل است که  در ديوارها از چينه و خشت استفاده شده و در نماها از آجر، که آجر کاريها بيشتر حالت تزئيني دارد در سمت شمال اين بنا حوض سنگي که در گذشته آب داشته است اين بنا در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است و مي توان از آن بعنوان موزه محلي براي جذب توريست استفاده کرد.

مير رضي الدين آرتيماني

 

از شعر او عرفاي قرن يازدهم همزمان با شاه عباس بزرگ صفويه است مير رضي الدين آرتيماني در روستاي آرتيمان سه کيلومتري از توابع تويسرکان بدنيا آمده است و پس از ايام کودکي در حوالي سال هزار هجري قمري به همدان و اصفهان که در آن زمان مجمع علم و ارباب هنر بوده سفر مي کند و به علت لياقت و توانايي که در شعر و ادب فارسي از خود نشان مي دهد به منشي گري در دربار شاه عباس و به دامادي شاه عباس ارتقا پيدا مي کند رضي در ايام کهولت سني به زادگاهش آرتيمان بر مي گردد و سر انجام در سال 1037 هجري قمري چشم از دنيا مي پوشد و در تپه هاي زيبا موسوم  به همينه در شمال شرقي تويسرکان به خاک سپرده مي شود آرامگاه قبلي وي بر اثر گذشت زمان و قهر طبيعت مرور ايام ضربات ويرانگر خود را بر پيکر بناي ساده وارد مي کند و آن را به صورت مخروبه در مي آورد در سال 1354 توسط انجمن آثار ملي (ميراث فرهنگي) اين بنا شروع و در سال 1356 به اتمام رسيده است اين بنا مشتمل از بناي آجري و چهار وجهي است در قسمتهاي مختلف بنا از چهار ضلعي و مربع استفاده شده است طراح اين بنا مهندس جودت و معمار آن حاج هادي کهزادي اهل و ساکن تويسرکان بوده است اين بنا از داخل از پنج چهار گوش به نام پنج پنشتن ساخته شده است اغلب بازماندگاه رض به کيايي و ميررضي مشهورند تنها اثر بجاي مانده از مير رضي الدين آرتيماني 1200 بيت شعر است که ساقي نامه و سوگند نامه او در دنيا بي نظير مي باشد فرزند او ابراهيم ادهم است که در هند مدفون گرديده است که او نيز شاعري را از پدر به ارث برده است اين بنا در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است و زير نظر سازمان ميراث فرهنگي نگهداري و حفاظت مي شود.

خانه دکتر اقتداري

خانه آرضا محمودي( دکتر اقتداري) در صد و پنجاه سال پيش در دوران در بافت قديمي شهر تويسرکان احداث گرديده است.

سبک بنا از نوع حيات مرکزي است يعني بنا ار چهار حيات مرکزي تشکيل شده که هرکدام حکم واحد را دارند

نوع مصالح مصرفي بدين شکل است که در نماها ار آجر در ديوارها از خشت و در پايه ها از سنگ و در سقف ها از چوب استفاده شده است.

اين بنا مشتمل بر دو طبقه فوقاني و تهتاني است که سقف طبقه همکف با طاقنماهاي ضربي مزين شده است که در حقيقت جز تزئينات اصلي بناست در سقف طبقه فوقاني از تير چوبي استفاده شده در داخل سقف اتاقها با لمبه کوبي با تقسيم بنديهاي هندسي و متناسب استفاده شده راه دست رسي به اين مجموعه تاريخي فرهنگي از دالاني سر پوشيده که بنا را به دو قسمت تقسيم امکان پذير است اين دالان به عرض چهار متر و ارتفاع سه از معبر اصلي يعني شهيد يعقوبي امکان پذير است در طبقه فوقاني در بقشاهي از سقف دالان براي احداث ساختمان استفاده شده است مالک بنا شخصي به اسم آقا رضا محمودي بوده که جهت اسکان چهار فرزند خود اين بنا را ساخته و سپس به ديگران واگذار نموده.

اين مجموعه داراي قناتي اختصاصي بوده که روش کانال سر پوشيده به کليه حياط مرکزيها انتقال و حوض آنها را پر مي کرده و در لطافت محيط و فضاي سبز خانه ها تاثير بسزايي داشته است.

اين بنا با مساحتي حدود 1300 متر ساخته شده اين بنا يکي از معدود بناهايي است که از الگوهاي ناب معماري در منطقه غرب محسوب مي شود و توانايي تبديل شدن به موزه غرب کشور را دارد اين اثر در فهرست آثار ملي کشور در مورخه 7/7/81 به شماره 6141 به ثبت رسيده است.

بازار سر پوشيده

اعتماد السلطنه مولف کتاب معروف مرآت البلدان مي نويسد بازار سر پوشيده تويسرکان از آثار بجاي مانده از دوران صفويه در شهرستان تويسرکان است که حدود 370 سال پيش ساخته شده است و در زمان قاجاريه توسط ميرزارضاخان

کلانتر و ابدال خان مرمت شده است اين بازار مشتمل بر يک راسته اصلي و چهار راسته فرعي که انتهاي هرکدام از اين راسته ها به يک بناي تاريخي ديگر مانند حمام خان، مدرسه شيخ عليخان زنگنه، مسجد باغوار و مسجد جامع ختم مي شود. اين بازار ها هر کدام در گذشته مختص صنف خاص بوده و به همان نام معروف و شهرت داشته اند . راسته اصلي معروف به راسته کفاش ها و هم امتداد آن به راسته مستوفي و راسته منتهي به خيابان شهدا راسته حلاجها و شاخه غربي اين بازار که به کوچه مسجد جامع منتهي مي شود به نام بازار يهوديها و راسته ي منتهي به کوچه مهديه و عطارها معروف بوده است. ساختمان بازار يک طبقه و به صورت يکسان است که با آجر به صورت گنبدي شکل منظم و تقريباً به فاصله چهر متر احداث گرديده اين اثر بجاي مانده از گذشتگان به کوشش ميراث فرهنگي تعمير و طي شماره 17/34 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.

قنات چاه اسماعيل

بر اساس کتاب مرآت البلدان قنات چاه اسماعيل توسط حاج اسماعيل بيات کاردار مستوفي به سال 1250 هجري قمري در شهرستان تويسرکان در محله اي به نام پايين محله حفر گرديده است از آنجا که حفر قنات از ابداعات و ابتکارات ايرانيان بوده از حدود 3 هزار سال پيش در ايران رواج داشته و مسلماً در قرن ها پيش در تويسرکان نيز استفاده مي شده است و نسل در نسل مي کوشيدند تا اب را از زمين بيرون آورند و با اتصال چاه هاي متعددي آب آن ها را در يک مسير هدايت کنند تا آب شرب و کشاورزي را به دست آورند اعتمادالسلطنه در کتاب خود مي نويسد قناتي در تويسرکان وجود دارد که از آب نسبتاً زيادي برخوردار است.

قلعه شاهزادگان ( محله شاهزادگان )

دقيقا در 140  سال پيش گروهي از نوادگان عباس ميرزا ( نايب السلطنه ناکام فتحعلي شاه قاجار ) در محله اي به نام قلعه ( محله شاهزادگان ) در شهر تويسرکان زندگي مي کردند ، قلعه محوطه اي بود تغريبا مستطيل شکل که طول آن از 400 متر و عرض آن از 300 متر تجاوز نمي کرد . اطراف اين محوطه با ديوار هاي قطور و بلند و تعدادي برج محصور شده بود . باني اين قلعه شيخعلي ميرزا معروف به شيخ الملوک فرزند فتحعلي شاه بوده است . اين قلعه در ابتدا درب ورودي بزرگي داشته که اول غروب آن را مي بستند و صبح ها اول وقت آن را باز مي کردند ، ولي تدريجا بر اثر مرور زمان که ديوار ها رو به خرابي گذاشت درب بزرگ قلعه را نيز برداشتند بطوريکه از حدود نيم قرن پيش اين مکان از حالت قلعه خارج شده بود و به صورت محله اي با چند کوچه باريک درآمده بود که مانند ساير محلات مردم از آنها رفت و آمد مي کردند .

آثاري از و برجهاي قلعه تا حدود 40 سال پيش نيز باقي بود ولي با احداث خيابانهاي جديد در اطراف آن فعلا هيچگونه از آن باقي نيست . داخل قلعه خانه هاي متعددي با محوطه هاي مشجر و ابنيه مجلل وجود داشته که بيشتر آنها به مرور زمان خراب شده اند و اکنون معدودي از آنها باقي است .

خانه مسعودي                      

يکي از خانه هاي به جاي مانده از محله شاهزادگان خانه مسعودي است . تاريخ ايجاد اين اثر ارزشمند بر کتيبه اي که در کنار ورودي شاه نشين طبقه همکف نصب شده سال 1292 هجري قمري را نشان مي دهد که مبين قدمتي بيش از 130 سال است .

خانه مسعودي با مساحت 1323 متر مربع در دو طبقه ساخته شده است ، در هر طبقه يک اتاق اصلي وجود دارد و در طرفين آن چند اتاق فرعي قرار گرفته که در انتهاي هر کدام از اين اتاقها ، يک اتاقک ( انباري ، پستو ) ساخته شده است .

مهمترين قسمت اين اثر تاريخي اتاق شاه نشين طبقه طبقه همکف مي باشد ، تمامي تمامي سقف و ديواره هاي اين اتاق پوشيده از گچبري ها ، آئينه کاري ها و نقاشيهايي با روش رنگ و روغن شامل : نقوش گياهي و انساني مي باشد .

همچنين تصاويري از پادشاهان ايران باستان ( برگرفته از شاهنامه فردوسي ) تا دوره قاجاريه که با شيوه گراور ايجاد شده اند ، در حاشيه فوقاني ديوار هاي اين اتاق و در ميان نقوش گچبري شده به صورت قابهاي کوچک قرار گرفته اند .

يکي از اين تصاوير ، تصويري است از شاهزاده قاجاري که کاغذي در دست دارد که بر روي آن نوشته شده است : نامه خسروان . و در بالاي تصوير ، جمله ي " گردآورنده ي اين داستان جلال پور فتحعلي شاه قاجار  " به خط نستعليق نوشته شده است .

از ديگر مشخصات اين اثر مي توان به موارد زير اشاره کرد :

_ سقف تمامي اتاقها  به جز اتاق شاه نشين طبقه همکف لمه کوبي شده اند .

_ پنجره هاي ارسي اين بنا در گذشته اي نه چندان دور توسط مالکان بنا تعويض و جاي خود را به پنجره هاي ساده داده اند .

_ آجر کاري هاي سر در ورودي شاه نشين طبقه همکف و اول از ديگر عوامل تزئيني اين بنا محسوب مي گردد .

_ ديواره هاي حياط با طاقنما هاي متععد مزين شده است .

اين بنا نمونه بارزي است از دوره اي که فرهنگ و معماري ايران تحت تاثير " فرنگ رفتگان " قرار مي گيرد و عناصر فرهنگ و معماري غرب در معماري ايران و البته در سطحي ترين لايه آن ( تزئينات معماري ) جلوه گر مي شود .

اين اثر ارزشمند در تاريخ 27/10/77 و به شماره 2246 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است .

 

 

 

ساعت
اوقات شرعی